Spójność wizualna serii wydawniczej
Zacznijmy od definicji. Wikipedia podaje, że seria wydawnicza to "ciąg samoistnych publikacji wydawniczych, z których każda ma indywidualny tytuł i stanowi samodzielną jednostkę. Publikacje należące do serii są zwykle dziełami różnych autorów. Wydawnictwo seryjne łączą w całość: wspólny tytuł, szata graficzna, a niekiedy także numeracja." Książki w serii mają odrębne numery ISBN. Warto tu jeszcze dodać, że zazwyczaj serie nie mają określonej, ściśle zaplanowanej liczy pozycji, które w jej ramach zostaną wydane. Dlaczego warto, aby tomy w serii miały taką samą szatę graficzną, ten sam format i były rozpoznawalne przez czytelników na tzw. pierwszy rzut oka? Powodów jest kilka.
Dlaczego spójność wizualna ma znaczenie dla marki wydawcy?
Co daje spójność wizualna serii wydawniczej? Po pierwsze – czytelnik bezbłędnie rozpoznaje cykl, wie, czego może spodziewać się po publikacji sygnowanej daną serią. Jeśli pierwsze publikacje wzbudziły uznanie czytelnika, chętnie będzie sięgał po kolejne z serii. Przynależność tomu do cyklu powoduje, że w nabywcach budzi się chęć do kolekcjonowania i kompletowania poszczególnych tomów, poszukiwania brakujących. To oczywiście jest nie bez znaczenia, jeśli chodzi o wyniki sprzedaży i zyski, jakie osiąga wydawnictwo. Ponadto wydawnictwo – w przypadku serii cieszącej się popularnością i sympatią czytelników – ponosi znacznie mniejsze ryzyko nietrafienia tytułu niż wtedy, gdy startuje z nowym, „niezależnym” tytułem.
Wydawanie tomów w serii wydawniczej to także element kształtowania nawyków czytelniczych i swego rodzaju zabieg promocyjny, wiążący czytelnika z wydawnictwem i jego serią. Odbiorca książek przyzwyczaja się do systematycznego pojawiania się nowości w serii, oczekuje ich, systematycznie nabywa tomy (lub wypożycza w bibliotece) i czyta je.
Wszyscy (seria była wydawana od 1950 roku do – z przerwami – 2020) pamiętamy z dzieciństwa kultową serię „Poczytaj mi, mamo” wydawaną przez „Naszą Księgarnię”. Charakterystyczny format, projekt graficzny, identyczna w każdym tytule czwarta strona okładkowa, to były rozpoznawalne sygnały, że książeczki są dla małych dzieci, że gwarantują dobrą literaturę dostosowaną do wieku 4-7. Innym przykładem znanego i rozpoznawalnego cyklu jest seria Biblioteki Narodowej wydawana przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich. W ramach serii, której początki sięgają 1919 roku (to najstarsza europejska seria wydawnicza!), opublikowano do 2019 roku 608 tytułów – sic! U swoich początków seria była kierowana do szerokich rzesz odbiorców, przede wszystkim inteligencji, ale i mniej wyrafinowanych czytelników. W obszernych, bogatych przedmowach historycznoliterackich, których przygotowanie zlecano badaczom literatury, skupiano się m.in. na genezie utworu, sylwetce autora, tle historycznym, analizie znaczeń – tak, aby wzbudzić jego zainteresowanie i zachęcić czytelnika do świadomej lektury. Dziś seria w formacie B6 z secesyjnym wieńcem na okładce jest synonimem nie tylko klasyki polskiej i światowej literatury, ale także świetnych opracowań o wysokiej jakości merytorycznej, cenionych szczególnie przez polonistów czy studentów filologii polskiej, a samo wydawnictwo zyskało uznanie jako ekspert krytycznoliteracki.
Elementy do ujednolicenia w serii
Po pierwsze – do serii wybieramy pozycje, które mają element wspólny, łączący. Może to być tematyka (np. romanse, fantasy, fantastyka naukowa, historia), rodzaj czy gatunek literacki (np. opowiadania, poezja, powieści), czas powstania (dzieła XX wieku, literatura międzywojnia), odbiorca (np. literatura dla dzieci i młodzieży), pochodzenie z określonego kręgu kulturowego lub narodowego (np. literatura iberyjska). To w kwestii „zawartości merytorycznej”. Jeśli zaś chodzi o fizyczne, zewnętrzne elementy książki, które należy zunifikować, aby można mówić, że wydajemy w serii, to jest ich kilka.
- format (te same wymiary)
- oprawa (szyta/klejona, okładka miękka lub twarda)
- surowce, z jakich wykonane są książki (zarówno papier wnętrza, jak materiały okładkowe)
- ujednolicona, rozpoznawalna szata graficzna, zarówno okładki, jak i wnętrza książki, identyczne wzornictwo tytułów i ich układ na okładkach
- typografia wnętrza (m.in. jednolite kroje pisma, układ stron, podział na rozdziały)
- zbliżona liczba stron
- nazwa serii, symbol lub logo – powielane w każdym wydawanym w ramach serii tomie.
Ponadto warto pamiętać o identycznej – lub co najmniej zbliżonej – wysokości nakładu poszczególnych części, a także przemyślanym zaplanowaniu poszczególnych premier.

Planowanie produkcji serii w czasie
Serie wydawnicze umożliwiają wydawnictwom lepszą organizację pracy. Łatwiej zaplanować wybór i produkcję kolejnych dzieł w serii. Pewne rzeczy są ściśle ustalone, zasady określone, taki sam design i edytorstwo dla całej serii przyspieszają przygotowanie poszczególnych książek, a następnie ich druk (my – jako drukarnia – mamy takie same lub bardzo zbliżone parametry specyfikacji, korzystamy z tych samych surowców i technologii). Jednolita seria to mniejsze koszty produkcyjne – następuje pewna standaryzacja produkcji: druk na takim samym papierze, wykorzystanie tych samych sprawdzonych technologii produkcyjnych, powtarzalne surowce okładkowe. Ponadto precyzyjne rozplanowanie serii w czasie i określenie cykli wydawniczych – np. w okresie jednego roku – pozwala drukarni na przemyślane zaplanowanie produkcji, wpisanie jej w ścisły harmonogram prac i odpowiednie zabezpieczenie surowców.
Nie bez znaczenia jest także takie zaplanowanie poszczególnych premier w czasie, aby nadać im swoisty rytm, spowodować, że czytelnicy serii będą oczekiwać kolejnego tomu – jednocześnie, aby kolejne wydania następowały w pewnych interwałach czasowych – nie za szybko, by dany, wcześniejszy tytuł zdążył „okrzepnąć” na rynku.
Rola drukarni w koordynacji projektu
Jak drukarnia może wesprzeć wydawnictwo w produkcji serii? Po pierwsze – gwarantując jakość poszczególnych tytułów i nakładów lub dodruków. Wydawnictwa seryjne – z tym samym składem książek, takimi samymi oprawami, materiałami wykorzystanymi w produkcji to dla drukarni z jednej strony ułatwienie, z drugiej wyzwanie – aby w „dowieźć” taką samą, powtarzalną w całej serii, jakość druku i oprawy. Po drugie – terminowość. Precyzyjny harmonogram wydawniczy, który towarzyszy wydawaniu serii, to możliwość wpisania w plan produkcyjny drukarni poszczególnych tytułów z dużym wyprzedzeniem i zapewnienie 100% terminowości druku i dostawy. W przypadku naszej drukarni zapewniamy jedno i drugie – służąc wydawcom także doradztwem w kwestiach wyboru surowców, sprawdzoną jakością i dobrymi cenami.
