Recykling papieru – krok po kroku

Aby papier został poddany recyklingowi to my musimy wykonać pierwsze kroki w tym kierunku. Naszym zadaniem jest oddzielenia odpadów od surowców, które mogą zostać wykorzystane ponownie i podzielenie ich na odpowiednie frakcje. Jeśli chodzi o to, co powinno trafić na makulaturę, zalecenia poszczególnych gmin mogą się od siebie różnić. Jest jednak kilka uniwersalnych zasad, których powinniśmy się trzymać. Papier powinien być suchy, niezatłuszczony i czysty. Kartony powinny być złożone i opróżnione z zawartości. Do papieru nie wyrzucamy ręczników papierowych, chusteczek higienicznych, paragonów, czy kartonów po sokach.

Co dzieje się z papierem, gdy zostawimy go w kontenerze?

Pierwszym przystankiem papieru w drodze ku recyklingowi jest sortownia. Tu dostarczona makulatura przechodzi selekcję. Zostają odrzucone te rzeczy, które nie mogą zostać ponownie przetworzone. Odrzucany jest też np. mokry papier. Często powielanym mitem jest, że mokry papier zostaje wyeliminowany w sortowni, ponieważ nie nadaje się do ponownego przetworzenia. Powód jest jednak prozaiczny. Papiernie  płacą za każdy kilogram papieru, a nasiąknięty wodą papier jest cięższy. Zakładowi zależy, by płacić za surowiec, a nie za wodę, która wkrótce odparuje.

W sortowni papier zostaje posegregowany również według jakości. Następnie zostaje sprasowany w bele i wyrusza w drogę do papierni.

W papierni papier zostaje poddany procesowi rozwłóknienia. Polega on na pocięciu papieru na niewielkie kawałki, umieszczeniu w wielkim zbiorniku i wymieszaniu z gorącą wodą. Dzięki temu włókna celulozowe zostają rozdzielone. Na dnie zbiornika znajduje się wirnik, oddzielający włókna od zanieczyszczeń, których nie udało się usunąć we wcześniejszych etapach –  takich jak taśma klejąca, metalowe zszywki itp. Papier jest też wstępnie odbarwiany, a proces ten często wspierany jest przez chemiczne dodatki.

Następnym krokiem jest usunięcie z powstałej masy celulozowej wszelkich zanieczyszczeń np. piasku, wspomnianej wcześniej taśmy klejącej czy zszywek. Ten proces odbywa się za pomocą sit i hydrocyklonów wykorzystujących siłę odśrodkową. Na tym etapie masa dzielona jest w zależności od długości włókien i ponownie oczyszczana na kolejnych urządzeniach. Gdy masa celulozowa zostaje całkowicie pozbawiona zanieczyszczeń, zostaje zagęszczana w specjalistycznych filtrach i prasach.

Papier, który powstaje z recyklingu, ma różne zastosowanie. Jeśli ma pełnić funkcje bardziej reprezentacyjnie jak np. papier gazetowy, papier do pisania itp. musi być poddany procesowi odbarwiania. Jeśli papier w swoim kolejnym wcieleniu ma zostać papierem pakowym lub tekturą, etap ten jest pomijany.

Na czym polega odbarwianie? Na usuwaniu tuszy, farb drukarskich oraz klejów. 

Wykorzystuje się tu flotacje. Proces ten polega na unoszeniu wymienionych wcześniej zanieczyszczeń przez pęcherzyki powietrza, które zostają usunięte z masy wraz z pianą.

Do masy dodaje się środki chemiczne, dzięki którym wyprodukowany z niej papier będzie biały. Gdyby nie bielenie, papier byłby koloru brunatnego.

Masa jest osuszana i formowana w arkusze.

Szacuje się, że papier może zostać przetworzony w ten sposób nawet 7 razy. Jednak jak widać proces recyklingu jest skomplikowany i pochłania energię. Dlatego zastanówmy się, co możemy zrobić, żeby nie marnować papieru. Zrezygnujmy z korespondencji papierowej na rzecz elektronicznej, jeśli już musimy to drukujmy obustronnie, wykorzystujmy ponownie kartony i opakowania. W jednym z naszych poprzednich tekstów doradzamy, co zrobić, by zaprojektowana przez nas książka była w miarę możliwości bardziej eko oraz piszemy, co my jako drukarnia robimy dla środowiska. Zachęcamy również, by przyłożyć się do segregacji odpadów. W końcu to od nas zależy, czy papier otrzyma nowe życie, czy skończy na składowisku odpadów.

Tak jak już wspominaliśmy w naszym artykule, do niebieskiego kontenera powinny trafiać przede wszystkim czyste surowce, które nie utrudnią pracy maszynom w papierni. Do tej grupy zaliczamy:

• opakowania z papieru i tektury – rozłożone kartony wysyłkowe, pudełka po butach czy kosmetykach,

• gazety i czasopisma – kolorowe magazyny, ulotki (o ile nie są powlekane grubą warstwą plastiku) oraz gazety codzienne,

• artykuły biurowe – zeszyty, notatniki, zadrukowane kartki ksero oraz papierowe torby na zakupy,

• książki – w przypadku okładek należy je wcześniej usunąć, gdyż często zawierają kleje, laminaty i płótno.

Niestety, nie każdy produkt, który z nazwy jest „papierowy”, może zostać ponownie przetworzony. Najczęstsze błędy w segregacji dotyczą odpadów zabrudzonych lub zmieszanych z innymi tworzywami:

• papier zabrudzony i zatłuszczony – zużyte pudełka po pizzy z resztkami sera, papierowe tacki po grillu czy masłowy papier do pieczenia. Tłuszcz uniemożliwia oddzielenie włókien celulozowych.

• artykuły higieniczne – zużyte ręczniki papierowe, chusteczki, pieluchy i waciki. Są one traktowane jako odpady zmieszane ze względów sanitarnych.

• kartony typu tetra-pak – opakowania po mleku i sokach to odpady wielomateriałowe (papier + plastik + aluminium) – wrzucamy je do żółtego kontenera na metale i tworzywa sztuczne.

• paragony i papier termiczny – zawierają substancje chemiczne (np. bisfenol A), które zanieczyszczają masę papierniczą.

• papier lakierowany i powlekany folią – np. niektóre luksusowe torebki prezentowe czy okładki czasopism, które po rozdarciu wykazują obecność warstwy plastiku.